Inloggen

“Tot slot wens ik iedereen verbetering toe.” – Arthur Gotlieb, postuum klokkenluider

    André Rodenburg
    • iedereen (publiek zichtbaar)
    Door André Rodenburg in de groep Ambtenarengeschiedenis! 910 dagen geleden Reacties (1)

    •    drs. A.R. (Arthur) Gotlieb
    •    Geboren: Utrecht, 30 oktober 1963 – Overleden: Utrecht, 22 januari 2014
    •    Opleiding: gymnasium (1983) en bedrijfseconomie (drs., 1989) in Groningen
    •    Woonplaats: Paterswolde, Utrecht
    •    Functie: vanaf 2000 (senior/coördinerend) beleidsmedewerker bij het College tarieven gezondheidszorg (CTG) en vanaf 2006 bij de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa).
    •    Nevenwerkzaamheden: reisfotograaf (www.artgo.nl)

    Vanaf de jaren ’90 gaat de politiek op zoek naar een ’andere overheid’ die via ‘resultaatgerichte aansturing’ maatschappelijke taken uitvoert. Intern betekent dat een verzakelijking van onderlinge relaties, directeuren sluiten prestatiecontracten met afdelingshoofden. Extern worden traditionele overheidstaken geprivatiseerd, van openbaar vervoer via telecommunicatie tot gezondheidszorg. Zo verdwijnt het onderscheid tussen ziekenfonds en particuliere verzekering: elke Nederlander is voortaan verplicht zich bij een commerciële partij te verzekeren. Daarin gaan jaarlijks tientallen miljarden om, waarop controle moet worden uitgeoefend, maar niet door dezelfde ambtenaren die het beleid maken. Er komen zelfstandige bestuursorganen te staan tussen de ministeries en de uitvoerende instanties.

    Toezicht en afstand
    In 2000 stapt bedrijfseconoom Arthur Gotlieb over van TNT Post naar een van deze regulerende organen: het College tarieven gezondheidszorg (Ctg). Gotlieb staat bekend als een warm mens met oprechte interesse in anderen, met wie je ook veel kan lachen. Als ambtenaar is hij rechtzinnig, streng voor zichzelf en anderen. Bij een toezichthoudende instantie vindt hij dat niet meer dan logisch. Zijn deskundigheid op ICT-gebied en lastige dossiers brengt hem een goede staat van dienst.
    Na fusie in 2006 gaat het Ctg op in de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa). In functioneringsgesprekken bij de NZa krijgt Gotlieb te horen dat hij zelf meer initiatief moet nemen, maar op e-mails met ontwikkelingsvoorstellen en signalen over oplopende werkdruk gaan zijn leidinggevenden niet in. Behalve tegen zijn personeelsbeoordeling, verzet hij zich tegen tal van interne misstanden bij de NZa. Eind 2013 krijgt Gotlieb een negatieve beoordeling van zijn leidinggevende. Hij meldt zich ziek en antwoordt met een 600 pagina's tellend document: “een kroniek van de reorganisatie en een aanklacht tegen de wijze waarop ik jarenlang behandeld ben”.
    In zijn bezwaarschrift wijst hij op slechte beveiliging van concurrentiegevoelige informatie van zorgverzekeraars en zorgverleners en subsidies die onder druk van het ministerie zijn toegekend aan ziekenhuizen. Naast vertrouwelijke gegevens over zowel patiënten als NZa-personeel staan illegale kopieën van speelfilms en e-books breed toegankelijk op het computernetwerk. De leiding van de NZa heeft weinig afstand bewaard tegenover degenen waarop men toezicht dient te houden. Terwijl Gotlieb deelname aan gesponsorde internationale congressen op zijn vakgebied is geweigerd, hebben zijn bazen dienstreizen gemaakt met bedrijven en organisaties die onder toezicht staan of opdrachtnemer zijn. Er is tenminste de schijn van belangenverstrengeling.

    Gotlieb schrijft: “De vinger heb ik op de gevoelige plekken gelegd. Ik ga ervan uit dat het management zijn voordeel zal doen met de punten die ik heb aangedragen. Was dit vertrouwen er niet geweest, dan had ik beslist niet de moeite genomen om deze zo grondig te beschrijven. Grijp het aan als bruikbaar organisatieadvies. Zie het als een cadeaubon. Sterker nog: zie het als een godsgeschenk, bedoeld om de NZa te behoeden voor een diepe val".

    Postuum klokkenluider
    Twee weken na indiening van zijn dossier beëindigt Arthur Gotlieb zijn leven. Hij wordt dood gevonden in zijn Utrechtse appartement. Collega’s zijn geschokt dat hij hen niet in vertrouwen heeft willen nemen, zo schrijven zij aan de familie. Ook de ondernemingsraad en vertrouwenspersonen heeft hij niet ingeschakeld. In de maanden die volgen op de uitvaart zoeken de nabestaanden contact met de leidinggevenden van de NZa. Het management wil wel een gesprek, maar geen schriftelijke reactie zoals de familie vraagt. Beide kanten voelen zich “niet gehoord en niet begrepen”.
    NZa-bestuursvoorzitter Theo Langejan biedt nogmaals aan, de zaak uit te laten zoeken. Hij realiseert zich hoe gevoelig – meer dan het interne personeelsbeleid – het omgaan met vertrouwelijke gegevens ligt. De nabestaanden verlangen extern onderzoek en geven het bezwaarschrift in handen van de media. Het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) stelt daarop een onafhankelijke commissie in onder leiding van Hans Borstlap, oud-topambtenaar en lid van de Raad van State.
    Minister Schippers van VWS onderschrijft in september 2014 de conclusies en aanbevelingen over het personeelsbeleid en ICT-beleid. De NZa draagt zij op om de tekortkomingen grondig aan te pakken. De minister beraadt zich op het spanningsveld dat de Commissie-Borstlap constateert tussen de rollen regulering en markttoezicht van de NZa. De relatie tussen het ministerie van VWS en de NZa blijft echter “binnen de geldende verantwoordelijkheidsverdelingen, hoewel het soms langs de randen schuurt” en uit het accountantsonderzoek naar de bestuurskosten is “op een enkele uitzondering na niets gebleken van onjuist- of onrechtmatigheden”. De voltallige Raad van Bestuur van de NZa stapt op. Twee leidinggevenden die volgens de commissie-Borstlap medeverantwoordelijk waren voor de slechte behandeling van hun medewerker verliezen hun baan.

    Het bezwaarschrift verschijnt als boek: Operatie 'werk Arthur de deur uit' – dagboek van een ongewenste werknemer: zo wordt Gotlieb postuum klokkenluider, hoewel hij zelf steeds heeft getracht de problemen binnen de muren van de NZa aan te pakken en op te lossen.


    Bronnen:
    •    Eindrapport Onderzoekscommissie-Borstlap en reactie VWS over de zaak Gotlieb
    •    Website Nederlandse Zorgautoriteit (NZa)
    •    Zembla: De dood van een klokkenluider
    •    NRC Handelsblad: Het NZa-dossier, interne wanorde bij de toezichthouder
    •    Vrij Nederland: Het pak van Gotlieb
    •    Arthur Gotlieb: Operatie ‘Werk Arthur de deur uit’ (E-book, betaald)

    Reacties

    Volgorde van reacties: Aantal: Automatisch laden:
      • Diete Oudesluijs
        Diete Oudesluijs 910 dagen geleden

        Heel fijn dat je hem hebt genoemd en beschreven! Dank!

        Diete Oudesluijs

      Reageren is alleen mogelijk voor aangemelde gebruikers